• 21 Νοεμβρίου 2014

Ομιλία του κ. Γιάννου Γραμματίδη στο Athens Law Forum on Taxation

Ακουσα με ιδιαίτερη προσοχή τούς προηγούμενους ομιλητές που ουσιαστικά εξάντλησαν τό θέμα της συμβολής τού ελληνικού φορολογικού συστήματος στην επανεκίνηση της οικονομίας. Λίγα θα προσθέσω λοιπόν ωστε να δοθεί η ευκαιρία της συζήτησης.

Εγώ θα ήθελα να χωρίσω τις σκέψεις μου σε τρείς ενότητες: στο τί οικονομικο πρότυπο εφαρμόζουμε, στό τι φορολογικό σύστημα εχουμε, και στο ποιό φορολογικό σύστημα θάπρεπε να εφαρμόσουμε.

Γιατί ειναι απαραίτητο να ασχοληθούμε με το ποιό οικονομικό πρότυπο εφαρμόζουμε; Γιατί πιστεύω οτι αν δεν κατανοήσουμε απόλυτα σε τι οικονομικό περιβάλλον ζούμε και δρούμε, δεν θα μπορέσουμε να καθορίσουμε το ειδος τού φορολογικού μας σχεδιαςμού.

Εχουμε υιοθετήσει εδώ και δεκαετίες ενα οικονομικό πρότυπο που βασίζεται περιςςότερο στην παντοδυναμία τού κράτους και λιγότερο στην πρωτοβουλία του πολίτη. Αποτέλεσμα αυτής της επιλογής ειναι η οικονομική δραστηριότητα να καθορίζεται απο τις κατευθύνσεις που κατά καιρούς καθορίζει η κεντρική εξουσία. Ακόμα δε πιό επιβαρυντική περίπτωση αποτελεί το οτι και οι συνθήκες ασκησης οικονομικής δραστηριότητας καθορίζονταν απο την κρατική εξουσία. Δηλαδή, σα να μην εφθανε το οτι ο πράκτορας καθόριζε τον προορισμό του ταξιδιώτη, επρεπε ο ιδιος πράκτορας να καθορίζει τόσο το δρομολόγιο όσο και το ταξιδιωτικό μέσο. Σωστά λοιπόν κάποιος ειχε πεί οτι η ελληνική οικονομία ειναι η τελευταία σοβιετικού τύπου οικονομία στην Ευρώπη.

Αναπτύξαμε συνεπώς μια οικονομία εσωστρεφή βασισμένη στην παραγωγή και στην παροχή αντίστοιχα παραδοςιακών προιόντων και υπηρεσιών βασισμένων περιςςότερο στην εσωτερική παρά στη διεθνή ζήτηση, με παράλληλη εξάντληςη των εςωτερικών νομιςματικών αποθεμάτων στις ειςαγωγές προιόντων, με αποτέλεςμα την πάγια ανιςςοροπία του ιςοζυγίου τρεχουςών συναλλαγών. Εχοντας εξαντλήσει το εσωτερικό μας νόμισμα, υποχρεωτικά το αναπληρώσαμε με δανεισμό, με συνέπεια τον εκτροχιασμό του ιδιωτικού χρέους. Παράλληλα ομως, εξαντλήςαμε και τη φοροδοτική μας ικανότητα. Η ιδια κακοήθης υπερπλασία ειχε σαν συνέπεια τον εκτροχιασμο τού δημόσιου χρέους καθόσον η φορολογική βάση δεν ηταν αρκετή να στηρίξει τίς δημοσιες δαπάνες. Το εκρηκτικό αυτό δίπολο οδήγησε μοιραία στην υφεση.

Παράλληλα, αναπτύξαμε κι ενα φορολογικό σύςτημα στοχευμένο μόνο στην κάλυψη των δημόςιων δαπανών, χωρίς ανταποδοτικό χαρακτήρα και χωρίς αναπτυξιακό προςανατολιςμό. Ενα σύςτημα ιδανικό να παραβιάζεται και να εκπαιδεύει τον πολίτη να αςελγεί επανω του. Ενα σύςτημα που, τελικά, ιςοπέδωνε την ιδιωτικη πρωτοβουλία και κράταγε ομηρο την κοινωνία σε ενα νοςηρό πολιτικό σύςτημα που ετςι διαιώνιζε την επιβίωςή του.

Το ιδιο ομως οικονομικό μοντέλο εξακολουθεί να υπάρχει παρα τον φρενήρη αλλα χωρίς αποτελεσματικότητα μεταρρυθμιστικο οργασμό των τελευταίων ετών.

Ετσι λοιπόν πρέπει να επανακαθορίσουμε το τι είδος οικονομικο πρότυπο θελουμε για το μέλλον. Να απαντήσουμε δηλαδη στο ερώτημα τι ειδους οικονομία θέλουμε για τα επόμενα πενήντα χρόνια. Η επιλογή αυτή θα καθορίσει και τον οδικό χάρτη, τη στρατηγική δηλαδή που θα μας οδηγήσει στην υλοποίηση αυτής της επιλογής. Πολλοί, ανάμεσα σε αυτούς κι εγώ, το λέμε “οραμα”.

Αυτή η επιλογή θα καθορίσει και το ειδος αλλα και τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου φορολογικού μας συστήματος. Ενα σύστημα απλό, ενιαίο, κατανοητό, δίκαιο, ηθικό, στοχευμένο, ενθαρρυντικό για την ιδιωτική πρωτοβουλία, και πάνω απο ολα διεθνώς ανταγωνιστικό. Αυτα αλλωστε ειναι και τα βασικά χαρακτηριστικά του αναπτυξιακού χαρακτήρα της φορολογίας.

Αφησα την σταθερότητα σαν τελευταίο χαρακτηριστικό γιατί η σταθερότητα του φορολογικού συστήματος εχει ταυτισθεί με την οποια κυβερνητικη επιλογή. Αυτό δε ειναι ενας ακόμα σύγχρονος ελληνικός μυθος. Μια κυβέρνηση, ενα κομμα, δεν μπορεί ποτέ να υιοθετήσει μόνη της ενα σταθερό φορολογικό σύστημα. Χρειάζεται κατ´ ελάχιστον διακομματική συναίνεση και πανω απο όλα συνταγματική εξουσιοδότηση ετσι ωστε να βασίζεται σε νόμο με υπέρτερη ισχύ εναντι των κοινών νόμων σε τρόπο ωστε ο νόμος αυτός να μη μπορεί ειτε να καταργείται ειτε να τροποποιείται απο αλλο νόμο. Γι αυτό και η παράμετρος της φορολογίας πρέπει να ενταχθεί στη λογική και στίς διεργασίες μιάς μελλοντικής και κατ ανάγκη αμεσης συνταγματικής αναθεώρησης.
Με ενα τέτοιο σύστημα μπορούμε να στηρίξουμε την ανάπτυξη. Πολλοί θα βιαςθούν να ισχυρισθούν οτι ο σχεδιασμός τού μέλλοντος δεν απαντάει στην ανάγκη αμεσης επανεκκίνησης της οικονομίας σήμερα. Αυτη η αντίρρηση θα ηταν σωστή αν ο σχεδιασμός τού μέλλοντος δεν συνοδεύονταν απο αμεσα και δραστικά φορολογικά μέτρα και πολιτικές. Ανάμεσα σε αυτές η κατάργηση κάθε εκτακτης φορολογικής εισφοράς πού, ειδικά σήμερα, εχει χάσει και την έννοιά της αφού απο εκτακτη εχει καταστεί τακτική επαναλαμβανόμενη κάθε χρόνο με αποτέλεσμα η πολιτικά ψευδεπίγραφη μείωσή της να ειναι ουσιαστικά αυξησή της. Η περαιτέρω δραςτική μείωση τού ειδικού φόρου κατανάλωσης στό πετρέλαιο θερμανσης που θα οδηγήσει σε πραγματική κατανάλωσή του κι ετσι θα αναπληρώσει την προσωρινή απώλεια εσόδου απο τη νέα μείωση. Η Εισφορά Αλληλεγγύης να ενταχθεί σε ειδικό λογαριασμό ωστε να επιτελείται ο κοινωνικός της προορισμός και να αποδεικνύεται απολογιστικά η χρήση της. Αν πράγματι θελουμε εναν ενιαίο φόρο για τα ακίνητα να καταργήσουμε τον υπάρχοντα που και ενιαίος δεν ειναι και δεν ειναι ουτε δίκαιος ουτε αναπτυξιακά προσανατολισμένος. Να απαλλάξουμε απο την φορολογία κάθε νέα παραγωγική επένδυση για μία τουλάχιστον πενταετία, ετσι ωστε να τονώσουμε την επενδυτική δραστηριότητα και να ενισχύσουμε την ελκυστικότητα της χώρας ως επενδυτικού προορισμού. Παράλληλα, να επανεξετάσουμε αμεσα το θέμα της εξαίρεσης των μικρών επιχειρήσεων απο τον ΦΠΑ που, παρά την πρόσφατη εξαίρεσή τους, πιθανώς θα οδηγηθούν σε αυξηση τόςο των φορολογικων εσόδων οςο και της επιβάρυνσης των καταναλωτών αφού η εξαίρεση επιχειρήςεων απο τον ΦΠΑ δεν σημαίνει και την εξαίρεση των προιόντων τους απο τη φορολογία με ο,τι αυτό συνεπάγεται. Τέλος, να ασχοληθούμε σοβαρά με τον εκσυγχρονισμό και την αναδιάρθρωση της φορολογικής μας διοίκησης, αλλα και με την δημιουργία φορολογικής συνείδησης που προυποθέτει βέβαια ενα κράτος δικαίου.

Οι γενναίες αυτές πολιτικές ειναι βέβαιο οτι θα προσκρούσουν στις αντιρρήσεις των δανειστών της χώρας που, ομως, μπορουν να καμφθούν αν πισω απο τις πολιτικές αυτές συνταχθούν ολα τα κόμματα, στα πλαίσια μιας πλατειάς πολιτικής συναίνεσης που θα στηρίζεται σε ενα πειστικό οςο κι αξιόπιςτο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και πολιτικών μέ στόχο τόσο την εξοδο της χώρας απο την βαθειά της κρίση, οσο και το πέρασμα σε μιά ουσιαστική κι οχι πλασματική ανάπτυξη.

Αφήστε μια απάντηση